Slavonska šuma / Proletarci

Ova knjiga, koja obuhvata dve izuzetne pripovetke Josipa Kozarca – „Slavonska šuma” i „Proletarci” – predstavlja ključno delo hrvatskog realizma, u kojem se prepliću fascinacija prirodom i oštra društvena kritika. Kozarac, inače šumarski inženjer, u „Slavonskoj šumi” stvara svojevrsnu himnu – lirski, meditativni prozni zapis – posvećen svom zavičaju. Kroz smenu godišnjih doba, bogate opise flore i faune, kao i doživljaj tajanstvenog mira pod krošnjama hrastova, autor prikazuje šumu kao živi organizam, istovremeno ističući važnost njenog očuvanja i odgovornog gazdovanja. S druge strane, pripovetka „Proletarci” zalazi u duboke društvene i ekonomske probleme koji su pogađali slavonsko selo krajem 19. veka. Kozarac realistično i beskompromisno slika živote osiromašenih seljaka i nadničara koji gube zemlju i padaju u dužničko ropstvo pod pritiskom kapitalizma i sloma zemljoradničkih zadruga. Spajajući panteističku ljubav prema zavičajnom pejzažu sa saosećanjem prema obespravljenima, Kozarac u ovim delima šalje snažnu poruku o neraskidivoj vezi između čoveka, zemlje i poštenog rada.