Izvori za hrvatsku povijest do 1526. godine

U delu „Izvori za hrvatsku istoriju do 1526. godine“ Nade Klaić sistematski se prikupljaju i analiziraju glavni narativni, pravni, epigrafski i diplomatski izvori za najranije periode hrvatske istorije. Autorka daje pregled franačkih i vizantijskih izveštaja o ranoj hrvatskoj državnosti, uključujući dela Konstantina Porfirogenita, franačke anale i papske spise, ističući njihov značaj, ali i probleme fragmentacije, političke pristrasnosti i kasnijih interpolacija.

Klarić zatim ispituje domaće izvore od 11. veka nadalje: hronike, genealogije, anale i pravne dokumente koji bacaju svetlo na razvoj Hrvatskog kraljevstva, odnose sa Ugarskom i postepeno formiranje plemićkih struktura. Posebno ističe Povaljsku povelju, Vinodolski zakonik, dokumente hrvatsko-ugarskih vladara i komunalnu statutarnu tradiciju dalmatinskih gradova. Analiza se fokusira na prenos vlasti, ulogu plemića, proces feudalizacije i formiranje teritorijalne organizacije.

Treći deo knjige posvećen je originalnoj građi koja prati političke i društvene promene u kasnom srednjem veku, uključujući osmanske invazije, preoblikovanje odbrambenog sistema i jačanje lokalnih autonomija. Autor ističe značaj arhivskih fondova u Zagrebu, Zadru, Trogiru, Splitu i Dubrovniku, kao i evropskih arhiva koji čuvaju ključna dokumenta o hrvatskim vladarima i diplomatiji.

Knjiga ne daje samo spisak izvora već i njihovo kritičko tumačenje. Klaić ukazuje na metodološke izazove istorijskog istraživanja: probleme autentičnosti, datiranja, transkripcije i kasnijih izmena, kao i potrebu za uporednom analizom različitih tradicija kako bi se rekonstruisali rani politički procesi. Rezultat je temeljan pregled građe neophodne za razumevanje hrvatske istorije do Mohačke bitke.