Spomen-knjiga Matice hrvatske od godine 1842. do godine 1892.

Spomen-knjiga Hrvatske narodne zadužbine od 1842. do 1892. godine bila je svečano izdanje objavljeno 1892. godine u Zagrebu od strane Hrvatske narodne zadužbine. Autori su bila dva istaknuta hrvatska intelektualca – istoričar Tadija Smičiklas i pisac i filozof Franjo Marković.

Knjiga je napisana povodom pedesete godišnjice osnivanja Hrvatske narodne zadužbine (1842–1892) i predstavlja svečani pregled njenog pola veka delovanja. Smičiklas je napisao opsežan istorijski pregled osnivanja, razvoja i kulturne uloge Zadužbine tokom Ilirskog pokreta, apsolutizma i hrvatskog nacionalnog preporoda. Marković je doprineo književnim i kulturnim pregledima.

Delo sadrži detaljan hronološki pregled rada Zadužbine: izdavačke delatnosti, književnih, naučnih i prosvetnih poduhvata, borbe za hrvatski jezik i nacionalnu kulturu i saradnje sa drugim slovenskim narodima. Bogato je ilustrovana sa dvanaest slika (portreti osnivača i zaslužnih članova) i jednim primerkom rukopisa.

Spomen-knjiga ima veliku dokumentarnu vrednost jer pruža brojne podatke, imena saradnika, spiskove publikacija i pregled kulturnih događaja u Hrvatskoj 19. veka. Stil je svečan, patriotski i tipičan za taj period. Danas se smatra važnim istorijskim izvorom za proučavanje hrvatskog kulturnog i nacionalnog preporoda i aktivnosti Matice hrvatske u njenih prvih pedeset godina.