U zemlji Amanullaha

Larisa Rajsner (1895–1926), legendarna ruska revolucionarka, boljševički komesar, novinarka i književnica, napisala je knjigu U zemlji Amanulaha nakon boravka u Kabulu 1921–1922. sa svojim suprugom Fjodorom Raskoljnikovim, sovjetskim izaslanikom u Avganistanu.

Knjiga je izuzetno živa reportažna proza u kojoj autorka spaja revolucionarni žar, oštro političko zapažanje i izvanredan književni talenat. Rajsner opisuje Avganistan kao fascinantnu zemlju na prelazu iz srednjeg veka u moderno doba. Kralj Amanulah Kan sprovodi radikalne reforme (ukidanje vela, osnivanje škola, modernizacija vojske), a Rajsner prati te promene sa velikim simpatijama, ali i kritičkim okom.

Posebno su impresivni njeni opisi kabulske atmosfere, bazara, planina Hindukuš, života žena iza vela, plemenskih običaja i sukoba između reformatora i konzervativnog sveštenstva. Knjiga odiše egzotikom, ali i dubokim razumevanjem političkih procesa i kolonijalnih igara Velike Britanije na tom području.

Stil Larise Rajsner je brz, grafički, lirski i pun energije – retka kombinacija revolucionarne publicistike i istinske umetničke proze. U zemlji Amanulaha se smatra jednim od najboljih dela sovjetske revolucionarne književnosti 1920-ih i klasikom žanra književne reportaže. Nažalost, Rajsner je umrla veoma mlada (u 31. godini), tako da je njen opus ostao relativno mali, ali izuzetno visokog kvaliteta. Danas se knjiga čita i kao vredan istorijski dokument o Avganistanu uoči velikih previranja.