Jacques Derrida

Žak Derida (El Bijar, Alžir, 15. jul 1930 – Pariz, 9. oktobar 2004) bio je francuski filozof alžirskog porekla, jedan od najuticajnijih mislilaca druge polovine 20. veka i začetnik dekonstrukcije — filozofskog pristupa koji preispituje ustaljene pojmovne suprotnosti, značenje jezika i temelje zapadne metafizike.

Rođen je u jevrejskoj porodici u tadašnjem Francuskom Alžiru. Nakon završenog školovanja u Alžiru, preselio se u Pariz, gde je studirao filozofiju na prestižnoj školi École normale supérieure. Predavao je na francuskim i američkim univerzitetima, a posebno je bio vezan za školu École des hautes études en sciences sociales u Parizu.

Međunarodnu pažnju stekao je 1967. godine objavljivanjem tri ključne knjige: O gramatologiji, Pismo i razlika i Glas i fenomen. U tim delima razvio je kritiku logocentrizma — filozofske tradicije koja daje prednost govoru i neposrednom prisustvu u odnosu na pismo i razliku.

Centralno mesto u njegovoj filozofiji zauzima pojam différance (diferans), termin kojim označava istovremene procese razlikovanja i odlaganja značenja. Derida pokazuje da značenje nije ni potpuno zatvoreno ni konačno fiksirano; ono, zapravo, nastaje kroz odnose između znakova i njihovih konteksta. Među njegovim važnim delima su i Disseminacija (1972), Margine filozofije (1972), Istina u slikarstvu (1978), Razglednica (1980), Psiha: izumi drugog (1987) i Marksovi sablasti (1993). U kasnijim radovima sve više se bavio pitanjima pravde, gostoprimstva, praštanja, demokratije, etike i političke odgovornosti.

Njegova knjiga Životinja koja, dakle, jesam posvećena je odnosu između ljudi i životinja, kao i kritici tradicionalnog shvatanja ljudske izuzetnosti. Deridina misao je duboko uticala na filozofiju, književnu teoriju, kritičke studije, pravo i arhitekturu. Iako je dekonstrukcija pokrenula brojne debate i izazove, ona ostaje jedan od najvažnijih pristupa savremenom razmišljanju o jeziku, identitetu, kulturi i značenju.